در این دوره (متوسط) ۷ ساعت در ۳ جلسه، پایداری رایحه و رفتار اسانس در محیط قلیایی را گامبهگام میآموزید و خروجی را به فرمولی قابل اجرا تبدیل میکنید.
چرا این موضوع در فرمولاسیون اهمیت دارد؟
در محیط قلیایی صابون، بخشی از ترکیبات اسانس تغییر میکند؛ عطری که در قالب خوب است ممکن است پس از رسیدن محو شود. انتخاب اسانس بر پایهٔ سازگاری با pH و پایداری، عطر پایدار میسازد.
این دوره برای چه کسی است؟
برای صابونسازهایی که میخواهند رایحه در محیط قلیایی دوام بیاورد و دوز اسانس را بر پایهٔ شواهد تنظیم کنند.
سرفصلهای دوره
شیمی اسانس در محیط قلیایی
بو در محیط قلیایی صابون پایدار نمیماند؛ استرها هیدرولیز میشوند و آلدهیدها اکسید میشوند. در این جلسه شیمی اسانس، مفهوم نتهای بویایی و نقش تثبیتکننده را مرور میکنیم تا بدانیم چرا بوی یک صابون پس از رسیدن تغییر میکند.
لاواندین، چوب سدر و رزین استیراکس
اسانس لاواندین، روغن چوب سدر و رزین استیراکس به عنوان سه لایهٔ بویایی بررسی میشوند. درصد مصرف، اثر بر رنگ و سختی صابون، خطر تسریع تریس و سازگاری با pH قلیایی، محور سنجش این مواد است.
طراحی نت بویایی و درصد اسانس
فرمول عطر با نسبت نتهای سبک، میانی و پایه طراحی میشود و محاسبهٔ درصد اسانس روی وزن روغنها انجام میگیرد. روش افزودن در دمای پایین و نزدیک به تریس نوشته میشود و برنامهٔ ثبت بو در بازههای زمانی مشخص تعیین میگردد.
دو بچ و ثبت ماندگاری بو
کار عملی شامل ساخت دو بچ صابون با ترکیب بویایی متفاوت است. شدت بو در روز اول، هفتهٔ دوم و هفتهٔ ششم ثبت میشود و تغییر رنگ و سختی بررسی میگردد؛ نتیجه در جدولی جمعبندی میشود که ماندگاری هر ترکیب را نشان میدهد.
در پایان دوره چه کاری انجام میدهید
پس از دوره میتوانید ترکیب رایحه را برای دوام در صابون طراحی کنید و از دوز بیش از حد که تحریک ایجاد میکند پرهیز کنید.
- رفتار اسانس در pH قلیایی و پدیدهٔ تخریب رایحه
- انتخاب نتهای پایه و تثبیتکننده در صابون
- محاسبهٔ دوز و رعایت محدودیتهای ایمنی
- اثر افزودن اسانس بر رنگ و پایداری
- ارزیابی حسی رایحه پس از دورهٔ رسیدن
کار عملی و مواد اولیه
سه دستهٔ صابون با دوز اسانس متفاوت میسازید و رایحهٔ آنها را در روز اول، هفتهٔ دوم و پس از رسیدن مقایسه میکنید.
مواد شاخص این دوره (با نام INCI):
- Lavandula Hybrida Oil — ماده اولیه کلیدی
- Cedrus Atlantica Wood Oil — ماده اولیه کلیدی
- Styrax Tonkinensis Resin Extract — ماده اولیه کلیدی
تجهیزات آزمایشگاهی
ترازوی ۰٫۰۱ گرم برای اسانس، پیپت شیشهای، ظرف تیره و فرم ثبت بو در بازههای زمانی.
عیبیابی و خطاهای رایج
خطای نخست، افزودن اسانس به تودهٔ داغ است که مواد فرار را بیرون میبرد و بوی صابون را ضعیف میکند. خطای دوم، مصرف بیش از حد اسانس برای بویر قویتر است که تریس را تسریع و بافت را ناهموار میکند. خطای سوم، ارزیابی بو بلافاصله پس از ساخت است؛ بوی صابون تازه با بوی صابون رسیده تفاوت محسوسی دارد و قضاوت باید پس از چند هفته انجام شود.
پرسشهای متداول این دوره
چرا رایحهٔ صابون من بعد از چند هفته میرود؟
قلیای باقیمانده و تبخیر ترکیبات فرّار دلیل اصلی است؛ در دوره راههای تثبیت بررسی میشود.
آیا اسانس طبیعی همیشه بیخطرتر است؟
نه؛ برخی ترکیبات طبیعی حساسیتزا هستند و محدودیت دوز دارند.
آموزش فرمولاسیون آرایشی



