تعادل HLB، برش مکانیکی و طراحی بافت حرفهای.
چرا این موضوع در فرمولاسیون اهمیت دارد؟
امولسیون جایی خراب میشود که کسی نمیبیند: در جدایش فازها هنگام سرد شدن یا در تغییر اندازهٔ قطرات پس از هفتهٔ دوم. طراحی سامانهٔ O/W یا W/O با امولسیفایر درست و نسبت فاز آگاهانه، پیش از سنجش بافت، پایداری را تعیین میکند.
این دوره برای چه کسی است؟
برای کسانی که میخواهند امولسیون را با اصول مهندسی فاز بسازند: تعادل HLB، برش مکانیکی و طراحی بافت.
سرفصلهای دوره
کشش بینسطحی، HLB و وارونگی فاز
پایهٔ نظری با مفهوم کشش بینسطحی و منحنی HLB شروع میشود و به تفاوت سامانهٔ روغن در آب و آب در روغن میرسد. نقش نوع امولسیونکننده در خمیدگی لایهٔ سطحی، اثر دما بر پایداری و مفهوم وارونگی فازی توضیح داده میشود. در پایان این بخش میتوانیم پیشبینی کنیم یک ترکیب معین به کدام نوع امولسیون میرسد.
امولسیونکنندهٔ غیر یونی، پلیگلیسریل و الکترولیت
Cetearyl Glucoside & Cetearyl Alcohol به عنوان امولسیونکنندهٔ غیر یونی، Polyglyceryl-3 Polyricinoleate برای سامانهٔ آب در روغن و Magnesium Sulfate به عنوان الکترولیت تنظیمکنندهٔ فشار اسمزی بررسی میشوند. درصد مصرف، دمای ذوب، سازگاری با مواد فعال و اثر بر ویسکوزیته، برای هر ماده با نمونهٔ مرجع سنجیده میشود.
نسبت فازها، برنامهٔ همگنکردن و خنکسازی
طراحی فرمول با تعیین نسبت فازها و درصد کل امولسیونکننده آغاز میشود و محاسبهٔ آب جبرانی و مواد مرطوبکننده انجام میگیرد. روش ساخت شامل دمای هر فاز، سرعت و نوع همزن، مدت همگنکردن و برنامهٔ خنکسازی است؛ برنامهای که در آن سرعت همزدن در طول خنک شدن کاهش مییابد تا هوا وارد نشود.
امولسیون روغن در آب و آب در روغن: ساخت و کنترل
کار عملی ساخت یک امولسیون روغن در آب و یک امولسیون آب در روغن است. ظاهر، اندازهٔ تقریبی قطرات زیر میکروسکوپ، pH، ویسکوزیته و پایداری در سانتریفیوژ بررسی میشود و همهٔ دادهها در برگهٔ آزمون با شرایط اندازهگیری ثبت میگردد. نمونههای ناموفق هم نگه داشته میشوند تا علت شکست بررسی شود.
تحلیل یک فرمول صنعتی و بازسازی آن
در مطالعهٔ موردی، یک فرمول صنعتی با ساختار پیچیده و درصد فاز داخلی بالا تحلیل میشود: چرا پایدار است، کدام ماده نقش کلیدی دارد و اگر یکی از مواد حذف شود چه اتفاقی میافتد. سپس همان فرمول در مقیاس کوچک بازسازی و با نمونهٔ اصلی مقایسه میشود؛ این مقایسه، پل میان تمرین آزمایشگاهی و تولید است.
در پایان دوره چه کاری انجام میدهید
در پایان میتوانید یک امولسیون را از صفر طراحی کنید، علت جدایش فاز را تشخیص دهید و بافت را با پارامترهای فرآیند تنظیم کنید.
- محاسبهٔ HLB مورد نیاز فاز روغنی و انتخاب امولسیفایر
- تفاوت O/W، W/O و امولسیون با فاز داخلی بالا
- اثر برش و زمان همگنسازی بر اندازهٔ قطرات
- پایداری در چرخهٔ حرارتی و آزمون سانتریفیوژ
- تنظیم بافت از لوسیون سبک تا کرم غلیظ
کار عملی و مواد اولیه
در شش جلسه، سه امولسیون با نسبت فاز متفاوت میسازید و اثر زمان برش بر اندازهٔ قطره و ویسکوزیته را با اندازهگیری ساده مقایسه میکنید.
مواد شاخص این دوره (با نام INCI):
- Cetearyl Glucoside & Cetearyl Alcohol — ماده اولیه کلیدی
- Polyglyceryl-3 Polyricinoleate — ماده اولیه کلیدی
- Magnesium Sulfate — ماده اولیه کلیدی
تجهیزات آزمایشگاهی
همزن برشی آزمایشگاهی، ترازوی ۰٫۰۱ گرم، دو دماسنج، pH متر کالیبره و میکروسکوپ نوری.
عیبیابی و خطاهای رایج
خطای نخست، افزودن امولسیونکننده به فازی است که دمای آن با دمای ذوب ماده همخوان نیست؛ نتیجه، امولسیون دوفازی است. خطای دوم، همگنکردن طولانی پس از سرد شدن است که هوا وارد میکند و کف پایدار میسازد. خطای سوم، خنکسازی سریع بدون کاهش سرعت همزن است که قطرهها را درشت و محصول را ناپایدار میکند؛ افت ویسکوزیته در هفتهٔ اول معمولاً همین علت را دارد.
پرسشهای متداول این دوره
آیا هوموژنایزر صنعتی لازم است؟
برای تمرین، همزن برشی آزمایشگاهی کافی است؛ در جلسهٔ آخر تفاوت مقیاس و اثر آن بر بافت بررسی میشود.
این دوره برای مبتدی مناسب است؟
بله؛ از تعریف فاز و امولسیفایر شروع میشود و تا سامانههای پیچیده پیش میرود.
آموزش فرمولاسیون آرایشی



