کنترل حباب، پایداری کف و انتخاب بستهبندی مناسب.
چرا این موضوع در فرمولاسیون اهمیت دارد؟
کف، نتیجهٔ تعادل سورفکتانت، ویسکوزیته و هوا است؛ اگر یکی از این سه نباشد، فوم روی دست مینشیند و در قوطی میمیرد. این دوره سامانههای خودکفشونده را از شیمی سورفکتانت تا رفتار پمپ فوم بررسی میکند.
این دوره برای چه کسی است؟
برای فرمولاتورهایی که فوم را جدی میگیرند: از انتخاب سورفکتانت ملایم تا پایداری حباب و سازگاری با پمپ.
سرفصلهای دوره
کشش سطحی، میسل و پایداری کف
کف با کاهش کشش سطحی آغاز میشود: مولکول سورفکتانت در سطح آب قرار میگیرد، میسل میسازد و لایهٔ نازک میان دو حباب را پایدار نگه میدارد. غلظت میسلی بحرانی، سختی آب، pH و دمای محلول را به عنوان چهار متغیر بررسی میکنیم و میبینیم چرا یک فرمول در آب شهری خوب کف میکند و در آب سخت ناامیدکننده است.
سورفکتانت آمینواسیدی، گلوکوزید و آب آلوئه
Sodium Cocoyl Apple Amino Acids به عنوان سورفکتانت ملایم با pH نزدیک به پوست، Caprylyl/Capryl Glucoside به عنوان کمکسورفکتانت غیر یونی و پودر آلوئه به عنوان اصلاحکنندهٔ حس معرفی میشوند. نسبت میان سورفکتانت اصلی و کمکسورفکتانت، درصد مادهٔ جامد و اثر الکترولیت بر ویسکوزیته، محور مقایسهٔ نمونههای مرجع است.
درصد مادهٔ فعال، نمک و تنظیم pH
فرمول شامپو یا فوم شوینده با محاسبهٔ درصد مادهٔ فعال ساخته میشود، نه درصد مادهٔ خام؛ این تفاوت، خطای رایج در بازسازی فرمولهای تجاری است. روش ساخت شامل گرم کردن ملایم فاز آبی، افزودن سورفکتانت زیر ۴۰ درجه و تنظیم pH و ویسکوزیته با نمک است و برای هر مرحله زمانی مشخص تعیین میگردد.
ارتفاع کف، رفتار در آب سخت و حس پذیری
در بخش عملی، ارتفاع و پایداری کف با روش سیلندر و همزدن استاندارد اندازهگیری میشود و نمونهها با یکدیگر مقایسه میگردند. pH، ویسکوزیته، شفافیت و رفتار در آب سخت ارزیابی میشود؛ در پایان، فرمول با بهترین نسبت کف به ملایمت انتخاب و دلیل انتخاب در برگهٔ آزمون نوشته میشود.
در پایان دوره چه کاری انجام میدهید
در پایان میتوانید سامانهٔ فوم را برای نوع پوست و نوع بستهبندی طراحی کنید و علت فروپاشی سریع کف را پیدا کنید.
- ساختار حباب و نقش سورفکتانت در پایداری کف
- مقایسهٔ آمینواسید سورفکتانت با گلوکوزید در حس و کف
- تنظیم pH و ویسکوزیتهٔ فومشوینده
- انتخاب پمپ فومی و اثر آن بر چگالی کف
- کاهش خشکی پس از شستوشو با اصلاحکنندهٔ چربی
کار عملی و مواد اولیه
سه فومشوینده با سورفکتانتهای متفاوت میسازید، ارتفاع و دوام کف را با زمانسنج مقایسه میکنید و حس پس از شستوشو را ثبت میکنید.
مواد شاخص این دوره (با نام INCI):
- Sodium Cocoyl Apple Amino Acids — ماده اولیه کلیدی
- Caprylyl/Capryl Glucoside — ماده اولیه کلیدی
- Aloe Barbadensis Leaf Juice Powder — ماده اولیه کلیدی
تجهیزات آزمایشگاهی
همزن با سرعت ثابت، استوانهٔ مدرج برای آزمون کف، pH متر، ترازوی ۰٫۰۱ گرم و دماسنج.
عیبیابی و خطاهای رایج
خطای نخست، محاسبهٔ درصد سورفکتانت بر پایهٔ وزن خام به جای مادهٔ فعال است که کف و قدرت پاککنندگی را کمتر از انتظار میگذارد. خطای دوم، افزودن نمک برای غلظتدهی پیش از تنظیم pH است؛ ویسکوزیته پس از تنظیم pH دوباره تغییر میکند و محصول نهایی غیرقابل تکرار میشود. خطای سوم، کفآزمایی در ظرف کثیف یا با آب سخت است که نتیجه را بیاعتبار میکند.
پرسشهای متداول این دوره
فوم همیشه به معنای شویندهٔ قوی است؟
نه؛ شدت پاککنندگی به نوع سورفکتانت و غلظت آن بستگی دارد، نه به حجم کف.
آیا ساخت فوم به دستگاه نیاز دارد؟
برای تمرین، پمپ فومی دستی و ترازو کافی است.
آموزش فرمولاسیون آرایشی



