در محصولات مو، فاصلهٔ میان ادعای بازاریابی و دادهٔ فنی بیشتر از بسیاری دستههای دیگر است. «کاهش موخوره»، «شانهپذیری بهتر» و «درخشش بیشتر» عباراتی هستند که بدون روش اندازهگیری، معنا ندارند.
ارزیابی عملکرد مو، سه خانوادهٔ روش دارد: آزمون مکانیکی روی گیسو، ارزیابی نوری و تصویری، و ارزیابی حسی با پنل. هر خانواده، محدودیت خود را دارد و ترکیب آنها تصویر کاملتری میسازد.
این مقاله، آزمون گیسو، نیروی شانهکردن، اندازهگیری درخشش، ارزیابی موخوره، پنل حسی و طراحی آزمون قابل تکرار را بررسی میکند.
نکتهٔ کلیدی این است که در مو، تفاوتهای کوچک میان نمونهها معنادار است و بدون کنترل شرایط و تکرار، نتیجه به راحتی گمراه میشود.
گیسوی استاندارد
آزمون گیسو، بر نمونهٔ استاندارد مو انجام میشود: همان نوع مو، همان طول، همان تعداد رشته و همان پیشتیمار. گیسوی استاندارد، شرط مقایسهٔ منصفانه است.
نکتهٔ دوم، نقش پیشتیمار است. موی رنگنشده، رنگشده و دکلرهشده پاسخ متفاوتی میدهند. انتخاب نوع مو، باید با هدف محصول هماهنگ باشد.
نکتهٔ سوم، نقش شرطبندی است. دما و رطوبت اتاق، بر اصطکاک و خشکی اثر میگذارد. شرط استاندارد ۲۰ تا ۲۵ درجه و رطوبت ۴۵ تا ۵۵ درصد، تکرارپذیری را بهتر میکند.
نیروی شانهکردن
نیروی شانهکردن، رایجترین شاخص عینی در محصولات مو است. دستگاه، گیسو را با سرعت ثابت شانه میکند و نیرو را در طول مسیر ثبت میکند.
نکتهٔ دوم، نقش تفسیر است. کاهش نیرو، نشانهٔ کاهش اصطکاک است و به گرهگشایی و نرمی مرتبط است. اما نیروی کمتر همیشه به معنای احساس بهتر نیست؛ موی بیشنرم میتواند بیحالت شود.
نکتهٔ سوم، نقش موی خشک و مرطوب است. نیروی شانه در موی مرطوب، عدد متفاوتی میدهد و محصولات مختلف، در دو حالت رفتار متفاوتی دارند. گزارش باید حالت را مشخص کند.
درخشش
درخشش، از بازتاب نور از سطح کوتیکول میآید. سطح صاف، بازتاب منظم و درخشش بیشتر میدهد؛ سطح زبر، نور را پراکنده میکند و مو کدر بهنظر میرسد.
نکتهٔ دوم، نقش روش اندازهگیری است. دستگاههای گونیوفتومتری، بازتاب را در زوایای مختلف میسنجند و شاخص درخشش و کنتراست میدهند.
نکتهٔ سوم، نقش تصویربرداری است. تصویر با نور و زاویهٔ ثابت، مقایسهٔ بصری ممکن میسازد و برای گزارش و ارتباط با مشتری مناسب است.
نکتهٔ چهارم، نقش تلهٔ روششناختی است. نور نامناسب یا زاویهٔ متفاوت، تفاوت کاذب میسازد. کنترل شرایط، مهمتر از دستگاه است.
ارزیابی موخوره
موخوره، شکاف طولی در انتهای مو است و با میکروسکوپ بررسی میشود. شمردن تعداد و اندازهٔ شکاف، پیش و پس از تیمار، شاخص قابل دفاعی میسازد.
نکتهٔ دوم، نقش ادعای واقعی است. محصول، موخوره را «میبندد» یا ظاهر آن را موقتاً صاف میکند؛ پیوند انتهای شکسته را ترمیم نمیکند. ادعا باید این تفاوت را رعایت کند.
نکتهٔ سوم، نقش نمونهگیری است. تعداد رشته و پراکندگی نمونه، بر نتیجه اثر میگذارد. نمونهٔ کوچک، نتیجهٔ تصادفی میدهد.
پنل حسی
پنل حسی، ارزیابی مصرفکننده را استاندارد میکند. واژگان مشخص مانند نرمی، لغزندگی، سنگینی و کف، با مقیاس عددی سنجیده میشوند و داده قابل تحلیل میسازند.
نکتهٔ دوم، نقش آموزش پنل است. پنل آموزشدیده، دادهٔ تکرارپذیرتری میدهد. پنل بدون آموزش، دادهٔ ناهمگون و غیرقابل مقایسه تولید میکند.
نکتهٔ سوم، نقش ترکیب است. دادهٔ حسی همراه با دادهٔ دستگاهی، تصویر کامل میسازد. عدد نیروی شانه بدون حس مصرفکننده، تصویر ناقصی است.

طراحی آزمون قابل تکرار
آزمون خوب، سه ویژگی دارد: قابل تکرار، قابل مقایسه و مستند. تعداد نمونه، تعداد تکرار، شرایط و روش آماری، همه باید پیش از آزمون مشخص شوند.
نکتهٔ دوم، نقش نمونهٔ شاهد است. مقایسه با نمونهٔ شاهد یا محصول مرجع، تفسیر نتیجه را ممکن میکند. عدد مطلق بدون مرجع، معنا ندارد.
نکتهٔ سوم، نقش مستندسازی است. ثبت دما، رطوبت، نوع مو و روش، بازخوانی آزمون را ممکن میکند و ادعا را قابل دفاع میسازد.
خطاهای رایج
- مقایسهٔ نمونهها با موی غیرهمسان.
- نبود نمونهٔ شاهد.
- کنترلنکردن دما و رطوبت.
- نمونهٔ کوچک و نتیجهٔ تصادفی.
- ادعای ترمیم موخوره با یک محصول.
- تکیه بر حس بدون دادهٔ دستگاهی.
پوست ایرانی و اقلیم

در ایران، موی خشک و آب سخت شایع است و آزمون عملکرد باید در همین شرایط انجام شود. نتیجهٔ آزمون در آب نرم، تصویر واقعی مصرفکنندهٔ ایرانی را نمیدهد.
نکتهٔ دوم، نقش موی رنگشده است. بخش بزرگی از مصرفکنندگان، موی رنگشده دارند و آزمون روی موی رنگشده، دادهٔ مرتبطتری تولید میکند.
نکتهٔ سوم، نقش رطوبت پایین است. در اقلیم خشک، درخشش و الکتریسیته رفتار متفاوتی دارند و آزمون در رطوبت پایین، دادهٔ واقعیتری میدهد.
پرسشهای متداول
پرسش اول: آیا آزمون گیسو برای ادعای مصرفکننده کافی است؟ پاسخ، نه؛ باید با ارزیابی حسی همراه شود.
پرسش دوم: چند نمونه لازم است؟ پاسخ، حداقل چند گیسو با تکرار کافی؛ تعداد دقیق، به پراکندگی داده بستگی دارد.
پرسش سوم: آیا درخشش قابل اندازهگیری است؟ پاسخ، بله؛ با گونیوفتومتری و تصویربرداری استاندارد.
پرسش چهارم: آیا محصول میتواند موخوره را ترمیم کند؟ پاسخ، نه؛ ظاهر را موقتاً صاف میکند و شکاف باقی میماند.
ارزیابی حجم و بدن مو
حجم مو، شاخصی است که مصرفکننده بهراحتی حس میکند اما اندازهگیری آن دشوار است. روشهای تصویری و اندازهگیری سطح مقطع گیسو، تخمینی از حجم میدهند.
نکتهٔ دوم، نقش تناقض است. محصولی که اصطکاک را کم میکند، میتواند حجم را کم کند. همین تناقض، دلیل شکایت «مو نرم شد اما بیحالت شد» است.
نکتهٔ سوم، نقش ارزیابی ترکیبی است. نیروی شانه و حجم، باید با هم سنجیده شوند تا تعادل واقعی محصول مشخص شود.
مستندسازی و گزارش
گزارش آزمون، بخشی از محصول است. ثبت نوع مو، پیشتیمار، شرایط محیط، تعداد نمونه و روش آماری، امکان بازخوانی و دفاع را میسازد.
نکتهٔ دوم، نقش تصویر است. تصویر قبل و بعد با نور و زاویهٔ ثابت، گویاترین بخش گزارش است و برای ارتباط با مشتری هم کاربرد دارد.
نکتهٔ سوم، نقش صداقت است. گزارش صادقانه، شامل محدودیتها و پراکندگی داده است. گزارش انتخابی، در بازبینی فرو میریزد.
کاربرد در توسعهٔ فرمول
دادهٔ ارزیابی، ابزار تصمیم است: کدام درصد BTMS بهترین تعادل اصطکاک و حس را میدهد، کدام پلیمر درخشش را بهتر میکند و کدام ترکیب، تجمع کمتری میسازد.
نکتهٔ دوم، نقش آزمون مقایسهای است. مقایسهٔ سه تا پنج نسخه در یک آزمون، تصمیم را سریعتر و مستندتر میکند.
نکتهٔ سوم، نقش تکرار است. تصمیم بر پایهٔ یک آزمون، ریسک بالایی دارد؛ تکرار در دو شرایط، اطمینان میسازد.
پرسشهای تکمیلی
پرسش پنجم: آیا ارزیابی حسی برای ادعا کافی است؟ پاسخ، نه؛ دادهٔ حسی باید با شاخص فیزیکی همراه شود.
پرسش ششم: آیا آزمون روی موی طبیعی کافی است؟ پاسخ، بستگی به هدف دارد؛ برای محصول موی رنگشده، آزمون روی موی رنگشده لازم است.
پرسش هفتم: آیا میتوان آزمون را در خانه انجام داد؟ پاسخ، اصول کنترل شرایط را میتوان رعایت کرد، اما دادهٔ قابل انتشار، به روش استاندارد نیاز دارد.
پرسش هشتم: نقش تکرار چیست؟ پاسخ، تکرار، پراکندگی را کم میکند و تفاوت واقعی را از نوسان تصادفی جدا میسازد.
هزینه و زمان آزمون
آزمونهای مو، نسبت به آزمونهای بالینی ارزانترند اما زمانبر. آمادهسازی گیسو، شرطبندی محیط و تکرار، بخش بزرگی از زمان پروژه را میگیرد.
نکتهٔ دوم، نقش برنامهریزی است. تعریف شاخصها پیش از شروع، از آزمونهای اضافی و هدررفت زمان جلوگیری میکند.
نکتهٔ سوم، نقش مستندسازی موازی است. ثبت داده در همان روز، خطای بازخوانی را کم میکند.
ارزیابی رنگ و آسیب شیمیایی
محصولات مو، بر رنگ و آسیب شیمیایی اثر میگذارند. شستوشوی زیاد، رنگ را میشوید و مواد کاهنده، کوتیکول را باز میکنند. ارزیابی رنگ و آسیب، بخشی از ارزیابی عملکرد است.
نکتهٔ دوم، نقش سنجش رنگ است. اندازهگیری رنگ با دستگاه، تغییر را کمی میکند و ادعای حفظ رنگ را قابل دفاع میسازد.
نکتهٔ سوم، نقش ارزیابی آسیب است. تصویربرداری میکروسکوپی از کوتیکول و اندازهگیری کشش، دو شاخص مکملاند.
طراحی پنل حسی
پنل حسی، با واژگان مشخص و مقیاس عددی کار میکند. تعریف دقیق هر واژه، از تفسیر متفاوت میان ارزیابان جلوگیری میکند و دادهٔ تکرارپذیر میسازد.
نکتهٔ دوم، نقش تعداد ارزیاب است. پنل کوچک، پراکندگی زیادی دارد؛ پنل آموزشدیده با تعداد کافی، دادهٔ قابل تحلیل میدهد.
نکتهٔ سوم، نقش ترتیب نمونهها است. ارائهٔ تصادفی و پرهیز از نمونههای پشتسرهم مشابه، سوگیری را کم میکند.
ارتباط آزمون با ادعای برچسب
هر ادعای برچسب باید به یک آزمون مشخص متصل باشد: ادعای شانهپذیری به نیروی شانه، ادعای درخشش به گونیوفتومتری و ادعای کاهش موخوره به شمارش میکروسکوپی.
نکتهٔ دوم، نقش درصد بهبود است. ادعای «بهبود معنادار» باید با عدد و روش آماری همراه باشد، نه با تصویر انتخابشده.
نکتهٔ سوم، نقش بازبینی است. پروندهٔ ادعا باید قابل بازخوانی باشد؛ در بازبینی، ادعای بدون داده حذف میشود.
ارزیابی پایداری و سازگاری
محصول مو، در محیط حمام نگهداری میشود و پایداری آن، هم فیزیکی و هم میکروبی، بخشی از ارزیابی عملکرد است. افت ویسکوزیته و جدایش فاز، تجربهٔ مصرف را تغییر میدهد.
نکتهٔ دوم، نقش آزمون چرخهٔ دمایی است. نگهداری در ۴۰ درجه و چرخهٔ سرما و گرما، پایداری واقعی را بهتر نشان میدهد از آزمون کوتاه در دمای اتاق.
نکتهٔ سوم، نقش آزمون چالش میکروبی است. محصول با آب بالا و بدون نگهدارندهٔ کافی، ریسک میکروبی دارد و این آزمون، پیش از عرضه الزامی است.
پرسشهای تکمیلی دوم
پرسش نهم: آیا آزمون گیسو برای محصول بدون آبکشی هم کاربرد دارد؟ پاسخ، بله؛ اما اثر در موی خشک و پس از چند بار مصرف سنجیده میشود.
پرسش دهم: آیا ارزیابی حسی میتواند جای آزمون دستگاهی را بگیرد؟ پاسخ، نه؛ مکمل آن است و بهتنهایی برای ادعا کافی نیست.
ارزیابی حس مصرف
حس مصرف، در محصولات مو بخش بزرگی از ارزش است و پنل حسی، آن را استاندارد میکند. نرمی، لغزندگی، سنگینی و کف، واژههای کلیدی این ارزیابیاند.
نکتهٔ دوم، نقش تعریف واژه است. بدون تعریف دقیق، هر ارزیاب تفسیر خود را دارد و داده غیرقابل مقایسه میشود.
نکتهٔ سوم، نقش مقیاس است. مقیاس عددی با نقاط مرجع، دادهٔ قابل تحلیل میسازد.
ارزیابی موخوره و شکستگی
شکستگی، با شمارش رشتههای شکسته و تصویربرداری میکروسکوپی سنجیده میشود. موخوره، با شمارش شکاف انتهایی ارزیابی میشود.
نکتهٔ دوم، نقش روش شانهکردن استاندارد است. شکستگی ناشی از شانه، شاخص خوبی برای مقاومت مکانیکی است.
نکتهٔ سوم، نقش صداقت در ادعاست. «کاهش شکستگی» با آزمون قابل دفاع است؛ «ترمیم موخوره» دفاعپذیر نیست.
نقش داده در تصمیم فرمول
دادهٔ ارزیابی، انتخاب بین نسخهها را ممکن میکند: درصد BTMS، نوع پلیمر، مقدار روغن و pH. بدون داده، تصمیم بر سلیقه است.
نکتهٔ دوم، نقش آزمون مقایسهای است. سه تا پنج نسخه در یک آزمون، تصمیم را سریعتر و مستندتر میکند.
نکتهٔ سوم، نقش مستندسازی است. ثبت شرایط و روش، تصمیم را قابل دفاع و قابل بازخوانی میکند.
نقش گروه شاهد و مرجع
آزمون بدون مرجع، عدد مطلق میدهد که تفسیر آن دشوار است. نمونهٔ شاهد یا محصول مرجع، مقایسه را ممکن میکند و ادعا را قابل دفاع میسازد.
نکتهٔ دوم، نقش تعداد گروه است. حداقل دو گروه، ترجیحاً سه گروه با محصول مرجع و شاهد، دادهٔ قابل تحلیل میدهد.
نکتهٔ سوم، نقش تصادفیسازی است. ترتیب آزمون باید تصادفی باشد تا سوگیری ارزیاب حذف شود.
نقش گزارش برای مشتری
گزارش آزمون، ابزار ارتباط با مشتری است. عدد ساده، تصویر استاندارد و توضیح روش، اعتماد میسازد و ادعای برچسب را پشتیبانی میکند.
نکتهٔ دوم، نقش صداقت است. گزارش باید محدودیتها را هم بگوید؛ گزارش انتخابی، در بازبینی فرو میریزد.
نکتهٔ سوم، نقش بازخوانی است. پروندهٔ آزمون باید قابل بازخوانی باشد تا ادعا در آینده قابل دفاع بماند.
پرسشهای تکمیلی سوم
پرسش یازدهم: آیا آزمون در آزمایشگاه با مصرف واقعی یکی است؟ پاسخ، نه؛ مصرف واقعی، آب سختتر، حرارت و تکرار دارد و آزمون باید به آن نزدیک باشد.
پرسش دوازدهم: آیا نتایج آزمون قابل انتشار است؟ پاسخ، با مستندسازی کامل و ذکر روش، بله؛ بدون آن، ادعای برچسب قابل دفاع نیست.
نقش ارزیابی در بازار ایران
در بازار ایران، ادعاهای محصول مو اغلب بدون دادهٔ مستند مطرح میشوند. برندی که آزمون استاندارد انجام دهد، امکان تمایز واقعی دارد و در مقایسهٔ فنی برنده میشود.
نکتهٔ دوم، نقش هزینه است. آزمون گیسو و پنل حسی، در مقیاس آزمایشگاهی هزینهٔ معقولی دارد و از هزینهٔ بازگشت محصول و آسیب اعتبار کمتر است.
نکتهٔ سوم، نقش آموزش بازار است. توضیح روش آزمون در محتوای برند، سطح انتظار بازار را بالا میبرد و به نفع محصول مستند است.
نقش داده در مذاکره با تأمینکننده
دادهٔ ارزیابی، ابزار مذاکره با تأمینکنندهٔ مواد است. تأمینکنندهای که دادهٔ عملکرد ماده را ارائه دهد، شریک فنی است و نه فقط فروشنده.
نکتهٔ دوم، نقش مقایسهٔ مواد است. آزمون دو مادهٔ جایگزین در یک فرمول، انتخاب را از قیمت به عملکرد منتقل میکند.
نکتهٔ سوم، نقش مستندسازی است. ثبت دادهٔ ماده در پروندهٔ محصول، در بازبینی و توسعهٔ نسل بعد کاربرد دارد.
نقش آزمون در توسعهٔ سریع
در توسعهٔ فرمول، آزمون سریع و کوچک میتواند بین نسخهها تفکیک کند و زمان پروژه را کم کند. سپس نسخهٔ منتخب، با آزمون کامل تأیید میشود.
نکتهٔ دوم، نقش شاخص واحد است. انتخاب یک شاخص اصلی مانند نیروی شانه، تصمیم را ساده و سریع میکند.
نکتهٔ سوم، نقش تأیید نهایی است. آزمون سریع، جای آزمون کامل را نمیگیرد و ادعای برچسب باید بر پایهٔ آزمون کامل باشد.
نقش آموزش تیم
ارزیابی عملکرد مو، مهارت تخصصی است و آموزش تیم، کیفیت داده را بالا میبرد. پنل آموزشدیده و روش مکتوب، تکرارپذیری میسازد.
نکتهٔ دوم، نقش روش مکتوب است. دستورالعمل استاندارد، خطای اجرا را کم میکند و مقایسهٔ آزمونهای مختلف را ممکن میسازد.
نکتهٔ سوم، نقش بازآموزی است. پنل حسی با گذشت زمان، معیارهای خود را جابهجا میکند و بازآموزی دورهای، داده را معتبر نگه میدارد.
نقش آزمون در ادعای برچسب
هر جمله روی برچسب، باید به یک آزمون قابل ارجاع متصل باشد. این اتصال، هم ادعا را قابل دفاع میکند و هم در بازبینی و شکایت، پشتوانهٔ برند است.
نکتهٔ دوم، نقش ذکر روش است. جملهٔ «بر پایهٔ آزمون نیروی شانه در شرایط استاندارد» اعتماد میسازد و ادعا را از شعار جدا میکند.
نکتهٔ سوم، نقش بازنگری دورهای است. ادعاهایی که دادهٔ کافی ندارند، باید حذف یا تعدیل شوند تا پروندهٔ محصول منسجم بماند.
همین انسجام، در فروش هم دیده میشود: مشتریای که ادعای مستند میبیند، بیشتر اعتماد میکند و محصول را با اطمینان میخرد.
نقش ارزیابی در نوآوری
نوآوری در محصولات مو، بدون ارزیابی قابل تشخیص نیست. دو فرمول متفاوت میتوانند در توصیف یکسان باشند اما در نیروی شانه و درخشش، فاصلهٔ معناداری داشته باشند.
نکتهٔ دوم، نقش مقایسه با بازار است. ارزیابی محصول رقیب در همان شرایط، موقعیت واقعی محصول را نشان میدهد.
نکتهٔ سوم، نقش تصمیم است. دادهٔ مقایسهای، تصمیم دربارهٔ عرضه، قیمت و ادعا را مستند میکند.
در نهایت، ارزیابی عملکرد مو یک سرمایهگذاری کوچک با بازده بزرگ است: تصمیم بهتر، محصول بهتر و ادعای قابل دفاع.
و اگر یک جمله از این دسته بماند، همین است: ادعای محصول مو، بدون آزمون استاندارد، فقط یک جمله است.
همین اصل، در انتخاب تأمینکننده و مواد هم کاربرد دارد: مادهای که عملکردش در آزمون گیسو تأیید نشده، فقط هزینهٔ فرمول را بالا میبرد.
و همین، ادعای محصول را از سطح تبلیغ به سطح داده منتقل میکند.
همین انتقال، در مذاکره با توزیعکننده و خردهفروش هم ارزش دارد؛ محصول مستند، راحتتر روی قفسه میماند و کمتر مرجوع میشود.
بنابراین، ارزیابی عملکرد مو را باید بخشی از استراتژی محصول دانست و نه هزینهٔ اضافه؛ همین نگاه، تفاوت برند فنی و برند تبلیغاتی را میسازد.
جمعبندی
ارزیابی عملکرد مو، ترکیبی از آزمون مکانیکی، ارزیابی نوری و پنل حسی است. بدون گیسوی استاندارد، نمونهٔ شاهد و کنترل شرایط، اعداد گمراهکنندهاند و ادعا قابل دفاع نیست.
برای یادگیری عملی، دورهٔ ویدیویی «ارزیابی عملکرد و اثربخشی محصولات مراقبت مو» و کارگاه «کنترل کیفیت و ارزیابی محصولات آرایشی و بهداشتی» و کارگاه «نگهداری و پایداری محصولات آرایشی و بهداشتی» روشها و مستندسازی را پوشش میدهند.
در ارزیابی محصول مو، عدد بدون شرط و شاهد، عدد نیست؛ حدس است.
ادامهٔ مسیر یادگیری
آموزشهای مرتبط با این مقاله
موضوع این مقاله در سه قالب آموزشی سایت بهصورت گامبهگام دنبال میشود. هر قالب را ببینید و برنامهاش را با زمان و سطح خودتان مقایسه کنید.
دورهٔ ویدیویی
دورهٔ آنلاین زنده
ادامه یادگیری
دوره تخصصی مرتبط: ارزیابی عملکرد و اثربخشی محصولات مراقبت مو
در این دوره (پیشرفته) ۱۰ ساعت در ۴ جلسه، طراحی آزمونهای استاندارد روی تار مو را از مفهوم تا اجرا پیش میبرید و خروجی را به فرمولی قابل اجرا تبدیل میکنید.

دربارهٔ مسئول سایت و دورهها
دکتر آریا مرادخانی
داروساز، متخصص فرمولاسیون محصولات آرایشی و بهداشتی
این سایت و همهٔ آموزشهای آن توسط دکتر آریا مرادخانی طراحی شده است؛ داروسازی که مسیر حرفهای خود را از داروسازی آغاز کرد و به فرمولاسیون محصولات مراقبتی رسید. همین پیشینه باعث میشود آموزش بر پایهٔ محاسبه، اندازهگیری و آزمون بنا شود، نه بر توصیههای عمومی.
در این سایت سه نوع آموزش ارائه میشود: دورههای ویدیویی پیشضبطشده، دورههای آنلاین زنده و کارگاههای حضوری. برنامهٔ هر دوره، سطح مورد نیاز و شرایط ثبتنام در صفحهٔ همان دوره آمده است و میتوانید پیش از تصمیمگیری آن را ببینید.
- دورههای ویدیویی۳۱ دورهٔ پیشضبطشده با برنامه، محاسبات و آزمونهای پذیرش.دیدن کاتالوگ ←
- دورههای آنلاین زنده۲۰ دورهٔ تعاملی با پرسش و پاسخ مستقیم در همان جلسه.دیدن دورهها ←
- کارگاههای حضوریساخت محصول در آزمایشگاه، با تجهیزات و اصلاح فرمول کنار مدرس.شرایط کارگاه ←
آموزش فرمولاسیون آرایشی