محصولات مو · دورهٔ آنلاین

فرمولاسیون شامپو: سورفکتانت، کف و پوست سر

ساخت شامپوی متعادل از نظر پاک‌کنندگی، کف، ویسکوزیته و ملایمت برای پوست سر

  • سطح: متوسط
  • ۱۴ ساعت آموزشی
  • ۶ جلسه
  • کاملاً آنلاین و زنده

شهریهٔ دوره۲٬۲۰۰٬۰۰۰ تومان

درخواست اطلاعات

معرفی دوره

شامپو، محصولی است که بیشترین تماس مکرر را با پوست سر دارد؛ بنابراین تعادل میان پاک‌کنندگی و ملایمت، هستهٔ فرمولاسیون آن است. این دوره از شیمی سورفکتانت‌ها شروع می‌شود و نشان می‌دهد چگونه انتخاب و نسبت آن‌ها، کف، ویسکوزیته و حس نهایی را تعیین می‌کند.

دوره به‌صورت عملی به ساخت سه خانوادهٔ شامپو می‌پردازد: شامپوی روزانهٔ متعادل، شامپوی ملایم بدون سولفات و شامپوی مراقبت از موی رنگ‌شده. در هر مورد، شرکت‌کننده منحنی ویسکوزیته-نمک، رفتار کف و pH را اندازه‌گیری و با معیار مصرف‌کننده مقایسه می‌کند.

اهداف آموزشی

  • انتخاب سیستم سورفکتانت بر پایهٔ قدرت پاک‌کنندگی و تحریک‌پذیری
  • کنترل ویسکوزیته با نمک، اصلاح‌کننده و پلیمر
  • طراحی کف متناسب با انتظار مصرف‌کننده بدون افت پاک‌کنندگی
  • تنظیم pH و سازگاری با موی رنگ‌شده
  • ارزیابی ملایمت و طراحی آزمون تحریک

دانش پایه و پیش‌نیازها

  • ساختار میسل و نقش سورفکتانت آنیونی، آمفوتریک و غیریونی
  • مفهوم CMC و رابطهٔ غلظت سورفکتانت با کف و پاک‌کنندگی
  • منحنی نمک-ویسکوزیته و نقش الکترولیت در میسل‌های میله‌ای
  • اثر pH بر بار سطحی مو و کوتیکول
  • نقش پلیمر کاتیونی و اصلاح‌کننده در حس پس از شست‌وشو

مواد اولیه و اجزای فرمول

مواد شاخص این دوره و نقش هر یک در فرمول؛ درصدها به فرمول مرجع هر جلسه بستگی دارد.
مادهٔ اولیهنقش در فرمول
سورفکتانت آنیونی اصلی (سدیم لوریل اتر سولفات)پاک‌کنندگی و کف پایه
سورفکتانت آمفوتریک (کوکامیدوپروپیل بتائین)کاهش تحریک و افزایش کف
سورفکتانت غیریونی (کوکامید DEA، گلوکوزیدها)تعدیل کف و بهبود حس
اصلاح‌کننده و پلیمر کاتیونی (پلی‌کواترنیوم-۱۰)کاهش اصطکاک و بهبود شانه‌پذیری
ضخیم‌کننده و الکترولیت (سدیم کلرید)تنظیم ویسکوزیته در محدودهٔ مصرف
نگه‌دارنده و شلات‌کنندهحفاظت در محیط پرآب و کنترل آب سخت

اصول علمی و گالنیکی

کف، معیار مستقیم پاک‌کنندگی نیست؛ اما انتظار مصرف‌کننده را می‌سازد. فرمولاتور باید میان کف ظاهری، قدرت حل‌کردن سبوم و تحریک‌پذیری تعادل ایجاد کند. سورفکتانت آنیونی قوی با آمفوتریک و غیریونی، معمولاً همین تعادل را ممکن می‌کند.

در آب سخت ایران، بخشی از سورفکتانت با کلسیم و منیزیم پیوند می‌خورد و کف و پاک‌کنندگی کاهش می‌یابد. حضور شلات‌کننده و انتخاب سورفکتانت مقاوم به آب سخت، تفاوت محسوسی در تجربهٔ مصرف‌کننده ایجاد می‌کند.

مراحل طراحی و ساخت

  1. تعریف نوع مو و پوست سر

    انتخاب سطح ملایمت و قدرت پاک‌کنندگی بر پایهٔ مخاطب و اقلیم.

  2. طراحی سیستم سورفکتانت

    تعیین نسبت آنیونی، آمفوتریک و غیریونی و درصد مادهٔ فعال.

  3. حل‌کردن و تنظیم pH

    انحلال کنترل‌شده، افزودن اصلاح‌کننده و تنظیم pH در محدودهٔ هدف.

  4. تنظیم ویسکوزیته

    افزودن تدریجی الکترولیت و رسم منحنی ویسکوزیته-نمک برای همان فرمول.

  5. افزودن فعال و نگه‌دارنده

    مواد ضدشوره یا مراقبتی، نگه‌دارنده و عطر در دمای پایین.

  6. آزمون کف و پایداری

    سنجش کف، ویسکوزیته، pH و پایداری در دمای بالا و پایین.

پارامترهای کلیدی توسعه

  • درصد مادهٔ فعال سورفکتانت و نسبت آنیونی به آمفوتریک
  • غلظت الکترولیت و موقعیت روی منحنی ویسکوزیته
  • pH و اثر آن بر تحریک و رنگ مو
  • غلظت پلیمر کاتیونی و پایداری آن در فرمول

دشواری‌های فنی و راه‌حل‌ها

مشکلویسکوزیتهٔ پایین یا ناپایدار

راه‌حلبازبینی نسبت سورفکتانت، غلظت الکترولیت و حضور اصلاح‌کنندهٔ سازگار.

مشکلکف کم در آب سخت

راه‌حلافزودن شلات‌کننده، انتخاب سورفکتانت مقاوم و تعدیل نسبت آمفوتریک.

مشکلخشکی یا سوزش پوست سر پس از مصرف

راه‌حلکاهش سورفکتانت آنیونی قوی، افزودن آمفوتریک و تنظیم pH نزدیک به پوست سر.

پایداری، نگهداری و کنترل کیفیت

  • پایداری در ۴۰ درجه و چرخهٔ انجماد-ذوب
  • اندازه‌گیری ویسکوزیته و pH در زمان صفر و پایان دوره
  • آزمون چالش میکروبی و کنترل بار میکروبی
  • آزمون کف و ارزیابی حسی مصرف‌کننده

مهارت‌های کسب‌شده

  • طراحی سیستم سورفکتانت متناسب با هدف محصول
  • کنترل ویسکوزیته با منحنی نمک
  • تنظیم pH و ملایمت برای پوست سر حساس
  • اجرای آزمون کف و پایداری
  • تدوین ادعای «بدون سولفات» با پشتوانهٔ فنی

دوره‌های مرتبط

مقالات مرتبط در وبلاگ

این مقاله‌ها پیش از دوره یا همراه آن خواندنی‌اند و همان موضوع‌ها را از زاویهٔ کاربردی باز می‌کنند.

کتاب‌های مرتبط در فروشگاه

برای مطالعهٔ عمیق‌تر، این کتاب‌ها در فروشگاه سایت موجودند و موضوعشان با همین دوره هم‌راستا است.

دکتر آریا مرادخانی، داروساز و مدرس دوره‌های آنلاین فرمولاسیون آرایشی و بهداشتی
دکتر آریا مرادخانی — داروساز، متخصص فرمولاسیون آرایشی و بهداشتی

مدرس دوره‌ها

دکتر آریا مرادخانی

داروساز، متخصص فرمولاسیون آرایشی و بهداشتی — مدرس تمام دوره‌های آنلاین این بخش

تمام دوره‌های آنلاین فرمولاسیون آرایشی و بهداشتی این بخش توسط دکتر آریا مرادخانی تدریس می‌شود؛ داروسازی که مسیر حرفه‌ای خود را از داروسازی آغاز کرد و به فرمولاسیون محصولات مراقبتی رسید. همین پیشینه باعث می‌شود آموزش او بر پایهٔ داده، محاسبه و اندازه‌گیری بنا شود، نه بر توصیه‌های عمومی.

تمرکز حرفه‌ای او طراحی، توسعه و بهینه‌سازی فرمولاسیون‌های آرایشی و بهداشتی است؛ از امولسیون‌ها و محصولات شوینده تا سرم‌ها، ضدآفتاب‌ها، محصولات مو و سامانه‌های نگهدارنده. در دوره‌ها، همین تجربه به شکل تصمیم‌های مشخص منتقل می‌شود: چرا یک امولسیفایر انتخاب می‌شود، pH چگونه تعیین می‌گردد و یک فرمول شکست‌خورده از کجا باید اصلاح شود.

شیوهٔ تدریس بر حل مسئله استوار است: هر جلسه یک پرسش فرمولی واقعی را باز می‌کند و با محاسبه، انتخاب مواد و معیار ارزیابی به پاسخ می‌رسد. شرکت‌کننده در پایان دوره باید بتواند فرمول را بخواند، دربارهٔ اجزای آن استدلال کند و نتیجهٔ ساخت را با اندازه‌گیری بسنجد.

  • دکترای حرفه‌ای داروسازی (PharmD)، دانشگاه تهران
  • تخصص در فرمولاسیون محصولات آرایشی و بهداشتی
  • تجربه در توسعه و بهینه‌سازی فرمولاسیون پوست، مو و شوینده
  • طراحی و تدریس دوره‌های آنلاین فرمولاسیون و کنترل کیفیت
  • پاسخ به پرسش‌های فنی شرکت‌کنندگان در طول هر دوره

ادامهٔ مسیر

دوره‌های دیگر یا پرسشی دربارهٔ این دوره؟

فهرست کامل بیست دورهٔ آنلاین را ببینید یا موضوع و سطح خود را برای ما بفرستید تا برنامهٔ متناسب با هدف شما پیشنهاد شود.